خلاصه مقاله
- در سنگ مصنوعی کوارتزی، رزین پلی استر غیراشباع چسب نگهدارندهی دانههای معدنی است؛ در فرمولهای رایج حدود ۹۳٪ وزنی سنگدانه و ۷٪ رزین به کار میرود.
- رزین مناسب باید پرکنندهی معدنی را خوب خیس کند، ویسکوزیتهی متناسب با فرآیند داشته باشد و پخت یکنواخت و کمترک بدهد.
- گریدهای عمومی ارتوفتالیک مثل ایران کیتون 300، کیتون 250 و ایساتیس 225 برای این کاربرد عرضه میشوند.
- پخت در دمای محیط با کاتالیست MEKP و شتابدهندهی کبالت انجام میشود؛ این دو هرگز نباید مستقیم با هم مخلوط شوند.
سنگ مصنوعی (سنگ کوارتز یا Engineered Stone) از مخلوط دانهها و پودرهای معدنی با یک چسب پلیمری ساخته میشود. در بیشتر خطوط تولید، این چسب رزین پلی استر غیراشباع است؛ رزینی که در دمای محیط و با افزودن کاتالیست پخت میشود و دانههای سنگ را در یک تودهی سخت و یکپارچه قفل میکند. انتخاب درست گرید رزین مستقیماً روی استحکام، براقیت پس از پولیش، ترکخوردگی و هزینهی تمامشدهی صفحه اثر میگذارد. در این مقاله توضیح میدهیم رزین سنگ مصنوعی چه ویژگیهایی باید داشته باشد، کدام محصولات برای این کار عرضه میشوند و فرآیند پخت چگونه کنترل میشود.
رزین در سنگ مصنوعی چه نقشی دارد؟
در سنگ کوارتز صنعتی، دانههای کوارتز و پودر سیلیس بخش اصلی وزن محصول را تشکیل میدهند و رزین فقط فضای بین ذرات را پر میکند. فرمول رایج در صنعت حدود ۹۳٪ وزنی سنگدانه و ۷٪ رزین پلی استر است که در فرآیند ویبرهـخلأ (Vibrocompression) پرس میشود. چون سهم رزین از نظر وزنی کم ولی از نظر حجمی قابلتوجه است، کیفیت آن تعیین میکند که ذرات چقدر محکم به هم بچسبند و سطح نهایی چقدر یکنواخت پولیش شود.
رزین در این کاربرد سه کار اصلی انجام میدهد: خیسکردن کامل سطح ذرات (تا هیچ ذرهای بدون چسب نماند)، انتقال تنش بین دانهها پس از پخت، و پرکردن خلل و فرج تا سطح صیقلی و بدون حفره به دست آید.
ویژگیهای رزین مناسب سنگ مصنوعی
خیسکنندگی خوب پرکننده
رزین باید به پرکنندههای معدنی چسبندگی خوبی داشته باشد؛ این ویژگی در مشخصات رزین ایران کیتون 250 بهصراحت ذکر شده است.
ویسکوزیتهی متناسب
ویسکوزیتهی متوسط (مثلاً ۵۰۰ تا ۶۵۰ cps در کیتون 300) اختلاط با مقدار زیاد پودر را ممکن میکند و همزمان رزین از لابهلای دانهها بیرون نمیزند.
زمان ژل قابلکنترل
زمان ژل باید با زمان اختلاط، قالبریزی و پرس هماهنگ باشد؛ برای کیتون 300 و 141 زمان ژل ۱۰ تا ۱۳ دقیقه گزارش شده است.
جمعشدگی کم و پخت یکنواخت
جمعشدگی و حرارت زیاد پخت باعث تنش و ترک در صفحات ضخیم میشود؛ رزینهای انعطافپذیر مثل کیتون 131 برای کاهش این مشکل به رزین سخت اضافه میشوند.
مقایسهی رزینهای پلی استر مناسب سنگ مصنوعی
جدول زیر بر اساس اطلاعات منتشرشده در صفحهی هر محصول تنظیم شده است. برای گریدهایی که عدد مشخصی اعلام نشده، مقدار را حدس نزدهایم؛ مشخصات دقیق هر محموله را از گواهی آنالیز (COA) بخواهید.
| رزین | نوع | مشخصهی کلیدی اعلامشده | کاربرد در سنگ |
|---|---|---|---|
| ایران کیتون 300 | ارتوفتالیک، لیسانس هولز آلمان | ویسکوزیته ۵۰۰–۶۵۰ cps، زمان ژل ۱۰–۱۳ دقیقه | سنگ مصنوعی، ریختهگری و قطعات عمومی |
| ایران کیتون 250 | ارتوفتالیک اقتصادی | پخت یکنواخت و چسبندگی خوب به پرکنندهی معدنی | سنگ مصنوعی و کوارتز |
| ایران کیتون 141 | ارتوفتالیک | زمان ژل ۱۰–۱۳ دقیقه، پخت در دمای محیط با MEKP | سنگ مصنوعی و قالبسازی |
| ایساتیس 225 | UP 225 پترو اکتان ایساتیس | عمر مفید ۶ ماه از تاریخ تولید | سنگ مصنوعی، ماستیک سنگ، صنایع ساینده |
| قطره 25 و قطره 14 | ارتوفتالیک عمومی | پخت در دمای محیط با MEKP و کبالت | سنگ مصنوعی و قطعات کامپوزیتی |
| ایران کیتون 131 | ارتوفتالیک انعطافپذیر | ازدیاد طول ۱۰–۱۵٪، جمعشدگی حجمی ۰.۵–۱٪ | افزودن به رزین سخت برای کاهش ترک در قطعات ضخیم |
فرآیند پخت: کاتالیست و شتابدهنده
رزین پلی استر بهتنهایی پخت نمیشود. در دمای محیط، دو جزء لازم است: شتابدهندهی کبالت که ابتدا در رزین حل میشود و کاتالیست MEKP (متیل اتیل کتون پراکسید) که درست پیش از مصرف اضافه میشود. دیتاشیتهای تولیدکنندگان MEKP معمولاً مقدار ۱ تا ۳ درصد کاتالیست را همراه با ۰.۵ تا ۲ درصد محلول کبالت ۱٪ پیشنهاد میکنند؛ برای کبالت سهند شیمی مصرف رایج ۰.۱ تا ۰.۵ درصد وزن رزین اعلام شده است. چون غلظت محصولات متفاوت است، مقدار نهایی را همیشه با آزمون ژل روی نمونهی کوچک تعیین کنید. توضیح کامل را در مقالهی نسبت مصرف MEKP و کبالت آوردهایم.
هشدار ایمنی: کاتالیست MEKP و شتابدهندهی کبالت را هرگز مستقیماً با هم مخلوط نکنید؛ تماس مستقیم این دو میتواند به تجزیهی شدید و خطرناک منجر شود. همیشه ابتدا کبالت را در رزین هم بزنید و سپس MEKP را اضافه کنید.
اثر دما بر پخت
دمای کارگاه روی زمان ژل اثر مستقیم دارد. طبق تجربهی اعلامشده برای رزین کیتون 300، در دمای بالای حدود ۳۵ درجه پخت بسیار سریع میشود و احتمال ترک بالا میرود و در دمای زیر حدود ۱۵ درجه پخت کند یا متوقف میشود. در زمستان، رزین و پرکننده را پیش از مصرف در محیط گرم نگه دارید و در تابستان مقدار شتابدهنده را با آزمون کاهش دهید.
افزودنیهای رایج در فرمول سنگ مصنوعی
- سیلیکا فومد: برای جلوگیری از تهنشینی پیگمنت و پرکنندهی ریز و کنترل شره در دوغابهای رقیقتر؛ مثل سیلیکا فومد UPSIL 200. (بیشتر بخوانید: سیلیکا فومد چیست؟)
- پیگمنت و تیتانیوم دیاکسید: برای رنگ و پوشانندگی؛ مثل پودر تیتان R5566 و پیگمنت پودری که ابتدا با مقدار کمی رزین پخش و سپس به مخلوط اضافه میشود.
- رزین انعطافپذیر: افزودن مقداری کیتون 131 به رزین اصلی برای کاهش ترک در قطعات ضخیم یا پرشده.
بتونه و ماستیک سنگ: چرا آغازگر فرق میکند؟
برای چسب سنگ، بتونه و ماستیک (نه تولید صفحه)، معمولاً از خمیر BPO همراه با شتابدهندهی آمینی استفاده میشود، نه MEKP و کبالت. برای مثال خمیر آکپروکس BP-50 با ۵۰٪ مادهی فعال و مصرف ۱ تا ۳ درصد وزنی برای بتونههای سنگی و چسب مرمر عرضه میشود. تفاوت این دو سیستم را در مقالهی خمیر BPO یا MEKP؟ توضیح دادهایم.
پرداخت و پولیش صفحه
پس از پخت کامل، صفحه کالیبره و پولیش میشود. در مراحل سایش از سایندههای درشت به ریز حرکت میکنند؛ پودر سیلیکون کاربید در گریدهای FEPA برای سایش و پرداخت و اکسید آلومینیوم P730 برای پولیش نهایی به کار میرود. راهنمای انتخاب مش را در این مقاله ببینید.
اشتباهات رایج در تولید سنگ مصنوعی با رزین پلی استر
- کاتالیست زیاد برای سریعکردن کار: پخت سریع، حرارت زیاد و ترک و شکنندگی قطعه را به دنبال دارد.
- کاتالیست کم: پخت ناقص، سطح چسبناک و افت خواص مکانیکی.
- اختلاط ناقص: نقاط نرم و پختنشده در بخشهایی از صفحه.
- رطوبت پرکننده: پودر و دانهی مرطوب، چسبندگی رزین را کم و حباب ایجاد میکند؛ مواد را خشک نگه دارید.
سوالات متداول
چند درصد سنگ مصنوعی رزین است؟
در فرمول رایج سنگ کوارتز صنعتی حدود ۷٪ وزنی رزین و ۹۳٪ سنگدانه به کار میرود؛ این عدد به دانهبندی پرکننده و فرآیند تولید بستگی دارد و در هر کارخانه با آزمون تنظیم میشود.
بهترین رزین پلی استر برای سنگ مصنوعی کدام است؟
رزینهای ارتوفتالیک عمومی با ویسکوزیتهی متوسط و چسبندگی خوب به پرکننده مثل ایران کیتون 300، کیتون 250، کیتون 141 و ایساتیس 225 برای این کاربرد عرضه میشوند. انتخاب نهایی به فرآیند، ضخامت صفحه و بودجه بستگی دارد.
آیا میتوان بهجای پلی استر از رزین اپوکسی استفاده کرد؟
بله، اما هزینه بالاتر است و روش پخت متفاوت. اپوکسی بیشتر برای چسب و ترمیم سنگ و کاربردهای خاص به کار میرود. مقایسهی کامل را در مقالهی «بهترین رزین اپوکسی برای سنگ مصنوعی» ببینید.
چرا صفحهی سنگ مصنوعی ترک میخورد؟
رایجترین دلایل: کاتالیست یا شتابدهندهی زیاد، دمای بالای محیط، ضخامت زیاد در یک مرحله و جمعشدگی رزین سخت. کاهش کاتالیست، کنترل دما و افزودن رزین انعطافپذیر به حل مشکل کمک میکند.
منابع
- مشخصات فنی محصولات در صفحات رزین پلی استر سهند شیمی آرکا (بر اساس دیتاشیت تولیدکنندگان)
- Engineered stone – Wikipedia (ترکیب رایج سنگ کوارتز صنعتی)
- United Initiators – CUROX M-302 Technical Data Sheet (مقدار مصرف MEKP و کبالت)










